Recap : ผู้ใช้ยาป้องกันไวรัส HIV เห็นด้วยกับการเลือกใช้ยาตัวใหม่ โดยพร้อมลองฉีดยา LEN แทนยากินและยาฉีดแบบเดิม ขณะที่ขั้นตอนการนำเข้า LEN จนสามารถขึ้นบัญชียาหลักแห่งชาติ สำหรับคนทั่วไปเข้าถึงตามขั้นตอนปกติ อาจต้องใช้เวลาเกือบ 10 ปี จึงมีการระดมสมองเพื่อเร่งรัดเวลา

.

.

______________________

เมื่อวันที่ 1 พฤศจิกายน 2567 ที่ห้องประชุมรวมใจ สถาบันเพื่อการวิจัยและนวัตกรรมด้านเอชไอวี (IHRI) มีการสัมมนาเวทีชุมชน “จากทางเลือก (ต่างๆ) สู่การ (ตัดสินใจ) เลือก” เพื่อหารือเกี่ยวกับทางเลือกสำหรับบริการยาเพร็พ (Pre-Exposure Prophylaxis : PrEP) หรือ ยาป้องกันเชื้อเอชไอวี (HIV) ก่อนการสัมผัสเชื้อ สำหรับกลุ่มเสี่ยงต่อการสัมผัสเชื้อ โดยเชื้อเอชไอวีเป็นสาเหตุของโรคภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง (AIDS) ทั้งนี้ บริษัทกิลีแอด (GILEAD) ผลิตยาเพร็พตัวใหม่โดยอยู่ในช่วงทดลองทางคลินิก ชื่อว่า เลคานาพาเวีย (Lecanapavir - LEN)

ในเวทีมีการตั้งหัวข้อว่าทำไมต้องมีทางเลือกให้คนใช้เพร็พ โดยให้คนใช้เพร็พมาให้ข้อมูล ประกอบด้วย กลุ่มชายที่มีเพศสัมพันธ์กับชาย (MSM) และกลุ่มหญิงข้ามเพศ (Trangender Women) ซึ่งเป็นผู้เข้ารับยาเพร็พที่คลินิกของ IHRI 

คมธิวัฒน์ เกตุไทย กล่าวว่า เคยใช้ทั้งยาเพร็พทั้งแบบกินและแบบฉีด การใช้ยากินต้องมีวินัยเพราะต้องกินทุกวัน ส่วนการฉีดยา ตนจะเจ็บบริเวณที่ฉีดและตื่นตระหนก กรณีที่มียาฉีด LEN ให้เป็นตัวเลือก (LEN ฉีดที่สะโพกทุก 6 เดือน) ตนยังจะเลือกกินยาเหมือนเดิมเพราะกลัวเจ็บ

กิตติศักดิ์ จันทะวาส บอกว่า ตนเลือกฉีดยาที่สะโพก (คาโบเทกราเวีย หรือ Cabotegravir - CAB) โดยยาออกฤทธิ์นาน 2 เดือน ตนอยากทำศัลยกรรมเสริมสะโพกแต่ไม่สามารถทำได้เพราะต้องฉีดยาเข้าสะโพก ฉะนั้นถ้ามียาตัวใหม่ฉีดที่หน้าท้องตนจะเลือกใช้ยาตัวนั้น

จิรัชญา คงกะพันธ์ กล่าวว่า กินยามา 7 ปี เลือกกินยาทุกวันเพื่อป้องกันไม่ให้ติดเชื้อเอชไอวี รู้สึกว่ายาเม็ดใหญ่กลืนลำบาก ถ้ามียาฉีดหน้าท้องออกมาก็จะลองฉีดดู ทั้งนี้ตนผ่าตัดเสริมสะโพกมาทำให้ไม่สามารถยาฉีดเข้าสะโพกได้

พลอยภัทร์ชา อัศววัฒนกูล บอกว่า ใช้ยาแบบกินเพราะราคาถูกเข้าถึงง่าย แต่เวลาเดินทางไปต่างประเทศจะไม่สะดวกเพราะต้องมีเอกสารรับรองยา ส่วนการใช้ยาฉีดจะเจ็บไป 3-5 วัน ถ้ามียาตัวใหม่ก็อยากจะลองฉีดดู

สุรพงษ์ ชื่นแช่ม เล่าว่า ใช้ยาแบบกิน ปกติกินยาทุก 3 ทุ่ม แต่ถ้าเปลี่ยนเวลาทำงาน เวลา 3 ทุ่มก็จะกินยาไม่ได้ คิดว่ายาฉีดคือสิ่งที่เหมาะสม แต่ตนไม่ชอบฉีดเพราะทำให้สะโพกเจ็บ 1-2 วัน กรณีถ้ามียาตัวใหม่ที่ฉีดหน้าท้องทุก 6 เดือน ตนอยากลองดูบ้าง

ด้านราคาของยาตัวใหม่ผู้ร่วมสัมมนา ต้องการให้การฉีด (ทุก 6 เดือน) ราคายาไม่เกิน 6,000 บาท เฉลี่ยราคาเดือนละ 1,000 บาท และควรเพิ่มช่องทางในการรับยาให้เป็นที่โรงพยาบาลประจำจังหวัด หรือ คลินิกชุมชน

- รับยา LEN ทำให้โอกาสติดเชื้อลดลง 96% -

แพทย์หญิงนิตยา ภานุภาค ผู้อำนวยการ IHRI กล่าวว่า มีทางเลือก (Option) สำหรับคนใช้ยาเพร็พ แต่จะทำอย่างไรให้ทางเลือกกลายเป็นการเลือก (Choice) ขณะนี้บริษัทกิลีแอดได้ผลิตยาตัวใหม่ชื่อเลนาคาพาเวีย (LEN) ใช้ฉีดที่หน้าท้องทุก 6 เดือน เป็นยาที่ป้องกันเอชไอวีได้ดีกว่าเดิม ผู้ทดลองรับยามีโอกาสติดเชื้อลดลง 96% เมื่อเทียบกับก่อนเข้าโครงการ จึงควรทำให้ตัวเลือกอย่าง LEN กลายเป็นการเลือกที่ผู้รับยาสามารถเข้าถึงได้

แพทย์หญิงนิตยา กล่าวถึงข้อจำกัดของ LEN คือ ราคาสูง โดยบริษัทจะขายยาให้ไทย ราคา 2,700 ดอลลาร์สหรัฐ (91,000 บาท) ต่อคน ต่อปี เทียบกับยาเพร็พแบบกินราคา 40 ดอลล่าร์สหรัฐ (1,360 บาท) ต่อคนต่อปี แต่ถ้ามีผู้ใช้ยา 1 ล้านคนราคาจะเหลือ 100 ดอลล่าร์สหรัฐ และถ้ามีผู้ใช้ยา 10 ล้านคน ราคาจะอยู่ที่ 40 ดอลลาร์สหรัฐ เท่ากับ ราคายาเพร็พแบบกิน

- ขั้นตอนปกตินำเข้ายาใช้เวลาเกือบ 10 ปี -

ผู้อำนวยการ IHRI กล่าวว่า เมื่อเดือนตุลาคมที่ผ่านมาบริษัทกิลีแอด เจ้าของยาเพร็พ LEN อนุญาตให้บริษัทผลิตยาสามัญใช้สิทธิก่อนการเริ่มกระบวนการเตรียมขึ้นทะเบียนยา โดยทำสัญญากับ 6 บริษัทใน 3 ประเทศ โดยจะมี 18 ประเทศรวมถึงไทยที่จะสามารถซื้อ LEN ในราคาไม่คิดกำไร

ขั้นตอนการนำเข้ายา LEN ของไทย แพทย์หญิงนิตยา เผยว่า บริษัทผู้ผลิตจะต้องนำยาต้นตำรับ (original) มาขึ้นทะเบียนกับสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) เพื่อให้สามารถถูกใช้ในประเทศไทย ตามข้อบ่งชี้ที่ขึ้นทะเบียน ส่วนองค์การเภสัชกรรม มีบทบาทในการพยายามทำให้ประเทศไทยมียาชื่อสามัญ (generic drug) ใช้ มี 2 วิธี คือ นำยาเข้าจากบริษัทผลิตยาสามัญ และซื้อวัตถุดิบแล้วมาผลิตเองที่โรงงาน ด้านสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) มีหน้าที่พิจารณาว่ายานั้นจะถูกรวมเข้ามาอยู่ในชุดบริการสำหรับคนไทย ที่สถานพยาบาลเบิกจ่ายได้ได้หรือไม่

ผู้อำนวยการ IHRI กล่าวอีกว่า สปสช.จะพิจารณาได้ต้องมีข้อมูลว่า ยานั้นผ่านการขึ้นทะเบียนกับอย.แล้ว และมีบริษัทที่ไทยสามารถซื้อยาได้ในราคาที่คุ้มทุน (อาจจะซื้อจากบริษัทอินเดีย หรือซื้อจากโรงงานขององค์การเภสัชกรรม) รวมถึงยานั้นอยู่ในบัญชียาหลักแห่งชาติ ที่ผ่านมา กระบวนการจะค่อยๆ ขยับใช้เวลาเกือบสิบปี IHRI จึงชวนทุกภาคส่วนมาหารือเพื่อให้ขยับไปพร้อมกัน ไม่ต้องรอเสร็จทีละขั้นตอนเดิม ที่ต้องการให้เกิดความรวดเร็วในการใช้ยาเพื่อเป้าหมายลดจำนวนผู้ติดเชื้อเอชไอวี

- วิธีการกระชับเวลานำเข้า LEN -

เภสัชกรหญิงรัชนีกร เจวประเสริฐพันธ์ุ ผู้อำนวยการฝ่ายบริหารพัสดุและผลิตภัณฑ์ องค์การเภสัชกรรม เปิดเผยว่า ถ้าต้องการให้ยา LEN ออกสู่ตลาดได้อย่างรวมเร็วต้องใช้การถ่ายโอนเทคโนโลยี (Technology Transfer) จากผู้ผลิตยา (ขั้นตอนปกติต้องนำมายาทดลองในประเทศก่อน 3 ปี) ส่วนการรับยามาจากแหล่งไหนต้องพิจารณาถึงคุณภาพและราคา

สุรางค์รัตน์ จิรนันทนากร เจ้าหน้าที่ฝ่ายนโยบายและยุทธศาสตร์ สปสช. กล่าวว่า การบรรจุยาเข้าสู่บัญชียาหลักแห่งชาติ มีขั้นตอนการตัดสินใจขั้นต้น 3 ขั้นตอน และขั้นสุดท้าย 1 ขั้นตอน ส่วนหลักในการตัดสินใจ คือ ความคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์สาธารณสุข ภาระงบประมาณ แนวทางเวชปฏิบัติ ความพร้อมของระบบบริการ และความเป็นไปได้เชิงสังคมและวัฒนธรรม

ทั้งนี้ ไม่มีตัวแทนจาก อย. มาร่วมการสัมมนา เนื่องจากเพิ่งมีการแต่งตั้งเลขาธิการ อย. คนใหม่

เรียบเรียงโดย : บูรพา เล็กล้วนงาม