ปัจจุบัน เรามักได้ยินชื่อ “โรคซึมเศร้า” บ่อยขึ้นกว่าสมัยก่อน โรคนี้อาจไม่ติดต่อผ่านอากาศหรือการสัมผัส แต่กลับอันตรายถึงขั้นทำให้หลายคนต้องจบชีวิตตัวเอง มันจึงเป็นโรคที่ใกล้ตัวกว่าที่เราคิด

โรคซึมเศร้า (Depression) คือ ภาวะที่เกิดจากความผิดปกติของสารเคมีในสมอง ส่งผลให้เกิดความรู้สึกเศร้าอย่างต่อเนื่อง สูญเสียความสนใจในสิ่งที่เคยชอบ และมีอาการอื่น ๆ ที่กระทบต่ออารมณ์ ความคิด พฤติกรรม และร่างกาย จนการใช้ชีวิตประจำวันกลายเป็นเรื่องยาก

แม้โรคซึมเศร้าจะไม่ใช่โรคทางกาย แต่ก็ทำให้คนรู้สึก “เจ็บป่วยทางใจ” อย่างแท้จริง สาเหตุของโรคนี้มีหลายปัจจัย ทั้งจากที่เกิดขึ้นอดีต ปัจจุบัน และการคาดหวังกับอนาคต

• ประสบการณ์ทางอารมณ์ในวัยเด็ก เช่น การถูกทอดทิ้งหรือขาดการดูแล
• การถูกกลั่นแกล้ง หรือเผชิญความรุนแรง
• พฤติกรรมเสพติด
• ความเครียดสะสมจากการเรียน การทำงาน หรือชีวิตประจำวัน
• ความรู้สึกด้อยค่าและไม่เห็นคุณค่าในตัวเอง

ทั้งหมดนี้สามารถส่งผลต่อสุขภาพจิตได้โดยไม่รู้ตัว เราสามารถรู้เท่าทันอาการ สังเกตใจตัวเอง - สิ่งสำคัญคือการ “รับรู้” และ “สังเกตอารมณ์” ของตัวเอง หากคุณหรือคนใกล้ตัวเริ่มมีอาการเหล่านี้ต่อเนื่องนานกว่า 2 สัปดาห์ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิต

• รู้สึกเศร้าหรือไร้ค่า
• ขาดสมาธิ คิดมาก หรือโทษตัวเอง
• เบื่อสิ่งที่เคยชอบ
• เก็บตัว ไม่อยากพบเจอผู้คน
• นอนไม่หลับ หรือนอนมากผิดปกติ
• ไม่มีแรงหรือหมดพลัง

การยอมรับว่า “ตอนนี้ฉันไม่ปกติ” ไม่ได้แปลว่าอ่อนแอ แต่มันคือก้าวแรกของการดูแลใจตัวเอง เมื่อคนใกล้ตัวมีภาวะซึมเศร้า แล้วเราอยากช่วยเหลือ ก็ไม่จำเป็นต้องซับซ้อน เริ่มได้จาก “การเป็นผู้ฟังที่ดี”

• รับฟังอย่างตั้งใจ โดยไม่ตัดสิน
• ไม่รีบให้คำแนะนำหรือแก้ปัญหา
• แสดงความห่วงใย เช่น “เธอไม่ได้อยู่ตัวคนเดียว”

แต่ควรหลีกเลี่ยงคำพูดบางอย่างที่อาจทำให้เขารู้สึกแย่กว่าเดิม เช่น “สู้ ๆ นะ” เพราะในมุมของคนที่กำลังทรมาน เขาอาจรู้สึกว่า “ฉันก็สู้ทุกวันอยู่แล้ว ทำไมยังไม่พออีกเหรอ”

เมื่อคุณรู้สึกไม่สบายใจ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องเล็กหรือใหญ่ จำไว้ว่ามี “บ้านเสมอแห่งนี้” ที่พร้อมรับฟังคุณเสมอ ไม่ว่าคุณจะเป็นใครก็ตาม เพราะ “การได้พูดออกมา” คือ ก้าวแรกของการเยียวยาใจ เราไม่จำเป็นต้องเข้มแข็งตลอดเวลา แค่ยอมรับความรู้สึกของตัวเอง ก็เพียงพอแล้วที่จะเริ่มต้นใหม่อีกครั้ง

บ้านเสมอ พื้นที่ปลอดภัย ให้การช่วยเหลือด้านสิทธิและสังคม พร้อมบริการให้คำปรึกษาด้านจิตวิทยา โทร 083-543-3608 Line @baansamer (https://lin.ee/SmTSpST)